Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olan ve 20 yaşına giren her erkek için 6 aylık askerlik zorunlu bir vatani görevdir. Askerlik çağına gelen bireylerin, işlemlerini başlatmak amacıyla bulundukları ildeki ilgili askerlik şubesine başvurmaları ve askerlik yoklaması işlemlerini gerçekleştirmeleri gerekmektedir. Ancak lise veya üniversite eğitimi gibi durumlarda askerlik tecil (erteleme) işlemleri yapılarak bu görev daha ileri bir tarihe ertelenebilmektedir.
Eğitim Durumuna Göre Askerlik Tecil Yaş Sınırları
Eğitim durumuna bağlı olarak belirlenen askerlik erteleme yaş sınırları şu şekildedir:
• Lise veya dengi okul öğrencileri: En fazla 22 yaşını geçmemek şartıyla tecil hakkına sahiptir.
• Mesleki ve teknik lise mezunları: 25 yaşını tamamladıkları yılın sonuna kadar askerliklerini erteleyebilirler.
• Önlisans ve lisans öğrencileri ile mezunları: 28 yaşını tamamladıkları yılın sonuna kadar tecil hakkından yararlanabilirler.
• Yüksek lisans (Master) öğrencileri: 32 yaşını tamamladıkları yılın sonuna kadar tecil işlemi gerçekleştirebilirler.
Bakaya ve Asker Kaçağı Durumuna Düşmek Ne Anlama Gelir?
Eğer belirtilen yaş sınırlarını aştıysanız, tecilinizi bozdurduktan sonra yoklama işlemleri için şubeye gitmediyseniz ya da askerlik yeriniz belli olduğu halde belirtilen tarihte birliğinize teslim olmadıysanız “kaçak” statüsünde görünmeye başlarsınız.
Eğer yaş aralıklarını geçip tecilsiz kalırsanız “saklı bakaya” konumuna düşersiniz ve bu sürecin getirdiği önemli sonuçlar şunlardır:
• Bu durum, genel kolluk birimleri tarafından yurt içinde arandığınız anlamına gelmektedir.
• Kamusal bir alanda polis, jandarma veya bekçi kontrol noktalarında yapılan GBT (Genel Bilgi Toplama) sorgulamalarında asker kaçağı veya bakaya olarak tespit edilirsiniz.
• GBT kontrolünde durumunuz tespit edildiğinde hakkınızda tutanak tutulur, idari para cezası kesilir ve 15 gün içinde kütüğünüzün bağlı olduğu askerlik şubesine giderek işlemleri başlatmanız istenir.
İdari Para Cezası ve Tebligat Süreci
Bakaya kalma durumunda uygulanan idari para cezası ve ödeme adımları titizlikle takip edilmelidir:
• Kesilen idari para cezası ve ödemeniz gereken miktar, birkaç hafta içerisinde PTT aracılığıyla adresinize tebligat olarak gönderilir.
• Cezayı, tebligat elinize ulaştıktan sonra ilgili mal müdürlüğüne veya Ziraat Bankası şubelerine giderek ödeyebilirsiniz.
• Alternatif olarak askerlik şubesiyle iletişime geçip, verecekleri IBAN numarasına havale veya EFT yoluyla da ceza ödemesini gerçekleştirebilirsiniz.
• Önemli Not: İdari para cezası Dijital Vergi Dairesi sistemine yansımaz, bu yüzden ödeme için fiziki tebligatın gelmesini beklemeniz şarttır.
• Fiziki tebligatlar genellikle açık şekilde teslim edildiğinden, üzerinde “asker kaçağı” olduğunuzu belirten ibarelerin başkaları tarafından görülmesi can sıkıcı olabilir.
• Bu gizlilik sorununu önlemek adına PTT UETS sistemine kaydolarak elektronik tebligat talebinde bulunmanız şiddetle tavsiye edilir.
• Yurtdışında yaşayanlar için şubenin tebligat gönderme süreci belirsizdir; bu durumda şubeyi arayarak ödeme için doğrudan IBAN talep edilebilir.
GBT Yakalanmaları ve Davalık Olma İhtimali
• Bakaya statüsündeyken idari para cezasını ödeyip şubeye gitmek istemediğiniz durumlarda, ilk kez GBT kontrolüne yakalanmak genellikle büyük bir soruna yol açmaz.
• Fakat üçüncü kez veya daha fazla GBT’ye takılırsanız, hakkınızda resmi bir soruşturma başlatılabilir.
• Bakaya olduğunuz için şubeye gittiğiniz an itibarıyla hakkınızda otomatik olarak bir dava dosyası hazırlanacaktır.
• Buna rağmen, askere gitmeye karar verip nizamiye kapısından içeri girerek teslim olduğunuzda, bu bir iyi niyet göstergesi olarak kabul edilebilir ve askerlik hizmetiniz bittikten sonra davanızın düşmesi büyük bir olasılıktır.
Bakaya Kaldıktan Sonra Teslim Olma ve Devre Kaybı (DK) Riski
Bakaya durumundayken işlemlerinizi başlatıp askere gitmeye karar verdiğinizde karşılaşacağınız süreç oldukça katıdır:
• İşlemlerinizi başlattığınız an “celp tarihi seçme” hakkınız bulunmaz.
• Şubedeki ilgili memur, sizi en geç 2-3 gün içerisinde teslim olacağınız birliğe doğrudan sevk eder; ileri bir celp tarihi planlamak mümkün değildir.
• Devre Kaybı (DK) Riski: Normal sevk döneminizden veya mevcut celpteki diğer erlerden daha geç birliğe katılmak “Devre Kaybı” olarak adlandırılır.
• Eğer devre kaybı statüsüne düşerseniz, katıldığınız birlikteki celp grubuyla beraber acemi birliğinden çıkamaz ve bir sonraki celbi beklemek zorunda kalırsınız.
• Bu durum, eğitimler, cezalar ve görevlerle zaten zor olan acemi birliğinde fazladan 40 güne yakın beklemenize yol açarak sizi fizyolojik ve psikolojik yönden yıpratabilir.
• Dolayısıyla Milli Savunma Bakanlığı’nın duyuru sayfasından celp ve sevk tarihlerini yakından takip etmeniz, DK statüsüne düşmeden diğer erlerle aynı tarihte birliğe katılmanız büyük yararınıza olacaktır.
Sağlık Raporu (Çürük Raporu) Alma Süreci ve Hastane Sevkleri
Askerlik yapmanıza fiziksel olarak engel teşkil eden bir sağlık sorununuz varsa uygulayacağınız adımlar şunlardır:
• Askerlik şubesinden öncelikle bir hastane sevki talep etmeniz gerekir.
• Size verilecek sevk belgesi birkaç haftalık bir geçerlilik süresine sahiptir; bu süre zarfında aile hekiminize başvurarak sizi ilgili hastane bölümlerine sevk etmesini talep etmelisiniz.
• Aile hekiminin size vereceği sevk belgesi son derece önemlidir ve tüm askeri hastane işlemleriniz bu belge ile yapılacağı için kesinlikle kaybedilmemelidir.
• Asker statüsünde olmanız hastanelerde size bir öncelik kazandırmaz; bu nedenle MHRS veya e-Nabız üzerinden vakit kaybetmeden randevu almalısınız.
• Sevk belgesinin geçerlilik tarihi bir ay olabileceği için randevuyu geciktirmeyin; zira MR, röntgen, kan tahlili veya kalp ritim/holter testi gibi tetkiklerin sonuçlanması epey zaman alacaktır.
• Tüm muayene ve testler bittiğinde sağlık kuruluna çıkarılırsınız ve askerliğe elverişli olup olmadığınız resmi olarak karara bağlanır.
• Çok ağır bir rahatsızlığınız yoksa, ameliyatlık bir durum veya vücudunuzda platin gibi kalıcı operasyon izleri bulunmuyorsa genellikle “askerliğe elverişli” raporu verilir. Vücut bütünlüğünü bozan veya hareket etmeyi zorlaştıran kalıcı durumlar haricinde çürük raporu almak oldukça zordur.
• Eğer hastane sevk belgesini sadece zaman kazanmak maksadıyla aldıysanız, belgenin son geçerlilik gününde şubeye tekrar gidip “Sağlık Sevk/Muayene Hakkından Feragat” veya “Kendi Beyanıyla Askerliğe Elverişli Kabul Edilme” seçeneklerine imza atabilirsiniz. Bu işlemin hemen ardından birkaç gün içinde acemi birliğinize sevkiniz sağlanır.
Genel Kolluk Kuvvetlerinin Yetkileri ve Yurt Dışı Çıkış Hakları
Bakaya durumundayken GBT’ye yakalandığınızda toplumda doğru bilinen pek çok yanlış bulunmaktadır:
• GBT kontrolünde yakalandığınız an gözaltına alınıp zorla askere gönderilmezsiniz; genel kolluk kuvvetlerinin böyle bir yetkisi bulunmamaktadır.
• Havaalanlarında yurt dışına dahi çıkabilirsiniz; bu seyahat hakkınızı kimse engelleyemez ve kimse sizi hürriyetinizden mahrum edemez.
• Yurt dışı çıkış hakkınız, ancak bir suç soruşturması kapsamında yetkili bir hakim veya mahkeme tarafından konulmuş bir yurt dışına çıkış yasağı (adli kontrol kararı) varsa engellenebilir.
• Polis veya jandarma gibi genel kolluk kuvvetleri, sizi askere götürmek için evinize baskın yapmaz veya evinize gelmez.
Asliye Ceza Mahkemesi Süreci
• Sürecin hukuki boyutunda Savcılık iddianamesi ile Asliye Ceza Mahkemesinde hakkınızda kamu davası açılır.
• Yükümlüler için hapis cezası öngörülmekle beraber; somut olayın şartlarına göre hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB), cezanın ertelenmesi veya adli para cezasına çevrilmesi gibi durumlar uygulanabilir.
• Siz askerliğinizi yapmaya başladığınızda dava süreci işlemez; dava süreci askerliğiniz bittikten sonra başlar.
• Sonuç olarak, bakaya kalma nedenleriniz tutarlıysa ve art niyet taşımıyorsanız ciddi veya geri dönülemez bir yaptırımla karşılaşmanız olası değildir. Zararın neresinden dönülürse kâr mantığı bu süreçte esastır.
Bu konuda ne düşünüyorsunuz?